Sáng kiến kinh nghiệm môn ngữ văn lớp 7 mới : Hướng dẫn học sinh phân biệt từ ghép và từ láy trong một số văn bản Ngữ văn 7

[Yopovn]

Sáng kiến kinh nghiệm môn ngữ văn lớp 7 mới : Hướng dẫn học sinh phân biệt từ ghép và từ láy trong một số văn bản Ngữ văn 7 được soạn dưới dạng file word gồm 9 trang. Các bạn xem và tải về ở dưới.

Phần I

THÔNG TIN CHUNG

​

1. Tên sáng kiến: Hướng dẫn học sinh phân biệt từ ghép và từ láy trong một số văn bản Ngữ văn 7.

2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phục vụ trong giảng dạy khối THCS nhằm nâng cao chất lượng, đảm bảo mục tiêu môn học.

3. Thời gian đã được triển khai thực hiện: Bắt đầu thực hiện từ năm học 2019- 2020.

4. Tác giả sáng kiến: Nguyễn Thị Việt Hằng.

5. Đơn vị áp dụng sáng kiến: Trường THCS Lê Quý Đôn- TP Hà Giang.

Phần II

NỘI DUNG SÁNG KIẾN

​

1. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến

“Ngôn ngữ là vỏ vật chất của tư duy. Càng đọc càng nâng cao ngôn ngữ, càng phát triển trí tuệ. Sự giáo dục đầy đủ tiếng mẹ đẻ từ tuổi ấu thơ đến tuổi trưởng thành, quyết định sự hình thành và phát triển văn hóa, văn minh dân tộc của mỗi người” (Tiến sĩ ngôn ngữ học Nguyễn Hữu Quỳnh).

Tiếng Việt là ngôn ngữ giao tiếp trong toàn xã hội Việt Nam. Để hoàn thành một vấn đề thông tin nào đó trong tất cả các phương diện: đối thoại, thư báo,… thì khi nói (viết) câu văn phải gẫy gọn, chính xác, đủ ý. Đó chính là tiêu chuẩn của phép văn minh lịch sự. Việc nói đúng, viết đúng, nói hay, viết hay tiếng Việt là nhu cầu cần thiết của học sinh. Bởi vậy Ngữ văn là một trong các môn học chiếm vị trí quan trọng trong chương trình giáo dục toàn diện cho học sinh THCS. Thông qua bộ môn, bằng các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết sẽ cung cấp cho các em một kho tàng ngôn ngữ phong phú, nuôi dưỡng tâm hồn các em, hướng dẫn các em sử dụng ngôn ngữ một cách chính xác. Đảm nhiệm chính chức năng trên là phân môn Tiếng Việt.

Muốn rèn luyện được kỹ năng sử dụng ngôn ngữ thì phải hiểu được từ. Từ là đơn vị trung tâm, cơ bản của ngôn ngữ. Từ là một loại vật liệu đặc biệt mà thiếu nó thì không có sự tồn tại của ngôn ngữ. Trong các đơn vị ngôn ngữ, từ là đơn vị đảm nhận nhiều chức năng, là đơn vị hiển nhiên có sẵn, có tính độc lập cao. Không có một vốn từ đầy đủ thì không thể nắm ngôn ngữ như một công cụ giao tiếp. Vì vậy việc bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng từ ngữ cho học sinh là việc làm vô cùng quan trọng.

Ngay từ lớp 4, lớp 5 các em đã học về từ ghép, từ láy và bước đầu phân biệt hai kiểu từ loại này, lên lớp 7 các em lại một lần nữa tìm hiểu về chúng ở mức độ cao hơn. Nhưng trong thực tế sử dụng từ ngữ, học sinh thường lúng túng trong việc phân biệt từ ghép và từ láy, vì thật sự trong hệ thống từ ngữ tiếng Việt có rất nhiều từ vừa giống từ ghép lại vừa giống từ láy (nếu chiếu vào khái niệm của từ ghép và từ láy).

Xuất phát từ thực tế giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi đưa ra một số biện pháp cụ thể nhằm giúp học sinh có kĩ năng phân biệt từ ghép và từ láy. Từ đó hướng dẫn các em các phương pháp phân biệt chúng và vận dụng các phương pháp ấy trong việc phân biệt từ ghép, từ láy. Bởi vậy tôi đã lựa chọn đề tài: Hướng dẫn học sinh phân biệt từ ghép và từ láy trong một số văn bản Ngữ văn 7.



2. Cơ sở thực tiễn

2.1. Thực trạng

Tình hình học tập của học sinh hiện nay so với học sinh các năm trước
có những tiến bộ đáng kể, nhất là khả năng giao tiếp. Các em đã tự tin hơn khi trình bày ý kiến trước đám đông, có khả năng cảm thụ cái hay cái đẹp của các tác phẩm văn học và được học nhiều kiến thức, kĩ năng mới như: thuyết trình, tranh luận, phát biểu cảm nghĩ,... Tuy nhiên, về phần từ học sinh còn mắc phải những hạn chế sau:

- Kĩ năng nhận diện từ, phân cắt các đơn vị từ trong câu còn có sai lệch.

- Kĩ năng phân loại và nhận diện từ theo cấu tạo vẫn còn nhầm lẫn.

- Kĩ năng nhận diện và phân tích các thành phần câu chưa thật chính xác.

- Kĩ năng xác định từ loại còn hạn chế.

Trong các hạn chế trên, mặt nào cũng cần khắc phục. Tuy nhiên, trong
phạm vi đề tài này, bản thân tôi muốn trình bày sâu một vấn đề. Đó là kĩ năng phân loại và nhận diện từ theo cấu tạo còn nhiều hạn chế. Ở đơn vị kiến thức này, học sinh thường mắc các lỗi như sau: xác định sai từ ghép khi cả hai tiếng có bộ phận của tiếng giống nhau (như các từ: nhân dân, mệt mỏi, buồn bực, chèo chống...); chưa nhận dạng được các từ láy đặc biệt khuyết phụ âm đầu thường là các từ tượng thanh, tượng hình; không phân biệt được từ ghép phân loại và từ ghép tổng hợp trong các trường hợp từ đó có tiếng gốc là một động từ hay một tính từ; vốn từ ghép và từ láy có 3 hay 4 tiếng rất hạn chế, ít ỏi.

2.2. Thuận lợi

- Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố cùng Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên quan tâm tới tất cả các hoạt động của trường, đặc biệt là công tác chuyên môn; tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên; thường xuyên thăm lớp, dự giờ để động viên và rút kinh nghiệm cho giáo viên trong quá trình làm việc.

- Phần lớn các em học sinh của nhà trường sinh sống tại địa bàn thành phố Hà Giang, các em luôn được sự quan tâm chăm sóc của gia đình và xã hội nên đại đa số các em có nhận thức nhanh, có tinh thần ham học hỏi rất thuận lợi trong việc tiếp thu kiến thức.

2.3. Khó khăn

- Thời lượng chương trình dành cho mảng kiến thức này còn ít.

- Một số học sinh vồn từ hạn chế, chưa chủ động tiếp thu kiến thức, nắm chưa chắc các kiến thức về từ ghép, từ láy.

- Đa số các em ham hiểu biết, thích tìm tòi và khám phá vẻ đẹp của tiếng Việt. Tuy nhiên hiểu biết của các em phần lớn còn mang tính cụ thể, máy móc.

- Thư viện nhà trường đa dạng sách, tài liệu tham khảo, tuy nhiên sách chuyên sâu về nội dung này còn ít, cần được bổ sung.

Qua tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm học 2019- 2020 của học sinh khối 7 kết quả như sau:

Lớp​	Sĩ số​	Tỉ lệ​
Giỏi​	%​	Khá​	%​	Trung bình​	%​	Yếu, kém​	%​
7A1	36	2​	5.6​	5​	13.9​	12​	33.3​	17​	47.2​
7A2	35	1​	2.0​	7​	20​	13​	35.1​	15​	42.9​

3. Mô tả sáng kiến

Hướng dẫn học sinh phân biệt từ ghép và từ láy trong một số văn bản Ngữ văn 7.

Nắm kiến thức về từ loại

Chúng ta đã biết quá trình truyền đạt kiến thức có ý nghĩa quan trọng trong việc chiếm lĩnh kiến thức của học sinh. Trong đó giáo viên là người trực tiếp truyền thụ cho các em những kiến thức mới, giúp học sinh hiểu kiến thức mới và có kĩ năng vận dụng khi làm bài tập hay trong giao tiếp hàng ngày.

Để học sinh nhận dạng và phân biệt được từ ghép với từ láy, ngay từ bước hình thành kiến thức, giáo viên phải giúp học sinh tự rút ra khái niệm dựa vào việc trải nghiệm qua các ví dụ, sau đó yêu cầu học sinh tự lấy ví dụ minh họa.

Từ láy và từ ghép trong tiếng Việt:



- Từ ghép là từ có hơn hai tiếng (xét về cấu tạo) và các tiếng tạo nên từ ghép đều có nghĩa (xét về nghĩa). Từ ghép có hai loại: ghép chính phụ và ghép đẳng lập.

Trong từ ghép chính phụ, tiếng đứng ở vị trí đầu tiên gọi là tiếng chính, tiếng đứng sau gọi là tiếng phụ. Từ một tiếng chính ta có thể tạo nên vô số từ ghép, ví dụ: với tiếng chính là "cá" ta có thể tạo ra vô số từ ghép: cá rô, cá lóc, cá lòng tong, cá mòi, cá sấu, ... Trong từ ghép đẳng lập các tiếng ngang nhau về nghĩa, ví dụ: áo quần, thầy cô, anh em, ...

THẦY CÔ TẢI NHÉ!